Specifičnosti naknade štete prouzrokovane krivičnim delom
DOI:
https://doi.org/10.51738/kpolisa.2025.3r.003Ključne reči:
naknada štete, zastarelost, krivično delo, imovinskopravni zahtevApstrakt
Brojna krivična dela kao posledicu imaju nastupanje materijalne ili nematerijalne štete. Neka, pak, karakteriše tzv. apstraktna posledica, što znači da nije neophodno da nastupi konkretna posledica kako bi krivično delo bilo izvršeno. Bez obzira na to da li je posledica bitan element krivičnog dela, oštećeni može trpeti štetu koja je prouzrokovana krivičnim delom. Prepoznajući značaj štete prouzrokovane krivičnim delom, zakonodavac je ostavio mogućnost oštećenom da sam odluči da li će naknadu štete tražiti u parničnom ili u krivičnom postupku (putem instituta imovinskopravnog zahteva), a takođe je u čl. 377 Zakona o obligacionim odnosima [ZOO] predvideo privilegovani rok za potraživanje naknade štete prouzrokovane krivičnim delom, koji se vezuje za rok zastarelosti predviđene za krivično gonjenje ukoliko je za krivično gonjenje predviđen duži rok zastarelosti od opšteg roka koji iznosi tri godine od saznanja za štetu, odnosno pet godina od nastanka štete. Na ovaj način je omogućeno oštećenom da svoje pravo na naknadu štete ostvaruje, bilo kroz institut imovinskopravnog zahteva, bilo putem parničnog postupka, u dužem roku, imajući u vidu da je značaj povređenog dobra uobičajeno veći nego kada se radi o šteti prouzrokovanoj deliktnim radnjama. Svakako, mora se voditi računa da će se, u slučaju oslobađajuće krivične presude, primenjivati opšti rok zastarelosti.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
Reference
Babić, I., Nogo, S. i Lakićević, V. (2008). Nematerijalna šteta i njena naknada [Non-Pecuniary Damage and Its Compensation]. A. Radovanov (ur.), Promene u pravnom sistemu Republike Srbije [Changes in the Legal System of the Republic of Serbia]. Privredna akademija Pravni fakultet i časopis Pravo – teorija i praksa [Law – Theory and Practice], Zlatibor/Novi Sad, 322.
Loza, B. (2000). Obligaciono pravo: Opšti dio [Law of Obligations: General Part]. Beograd, 198.
Nikolić, Đ. (2019). Obligaciono pravo [Law of Obligations]. Projuris, Organizacija za pravnu edukaciju i kulturu prava [Organization for Legal Education and Culture of Law], Beograd, 91.
Petričević, A. (2024). Prava i dužnosti oštećenog u krivičnom postupku [Rights and Duties of the Injured Party in Criminal Proceedings]. Glasnik Advokatske komore Vojvodine [Herald of the Bar Association of Vojvodina], 1,170.
Salma, J. (2001). Obligaciono pravo [Law of Obligations]. „Pravo“ DOO, Novi Sad,456.
Simonović, I. (2018). Konkurencija zahteva za nadoknadu štete i zahteva iz neosnovanog obogaćenja u slučaju neovlašćene upotrebe tuđe stvari ili tuđeg prava u svoju korist [Concurrence of Claims for Compensation and Claims for Unjust Enrichment in the Case of Unauthorized Use of Another's Property or Rights for One’s Own Benefit]. Zbornik radova Pravnog fakulteta u Nišu [Collection of Papers of the Faculty of Law in Niš], 81, Niš, (303–320), 314.
Škulić, M. (2021). Starosna granica sposobnosti za snošenje krivice u krivičnopravnom smislu [Age Threshold for Criminal Responsibility in Criminal Law]. Crimen, 2(1), 202–227, 203.
Đorđević, M., Đorđević, Đ. (2020). Krivično pravo [Criminal Law]. Projuris, Organizacija za pravnu edukaciju i kulturu prava [Organization for Legal Education and Culture of Law], Beograd, 41.
Legal Provisions:
Criminal Code (“Official Gazette of the RS”, Nos. 85/2005, 88/2005 – corr., 107/2005 – corr., 72/2009, 111/2009, 121/2012, 104/2013, 108/2014, 94/2016, 35/2019 and 94/2024)
Criminal Procedure Code (“Official Gazette of the RS”, Nos. 72/2011, 101/2011, 121/2012, 32/2013, 45/2013, 55/2014, 35/2019, 27/2021 – Constitutional Court decision and 62/2021 – Constitutional Court decision)
Law on Obligations (“Official Gazette of the SFRY”, Nos. 29/78, 39/85, 45/89 – Constitutional Court decision and 57/89, “Official Gazette of the FRY”, No. 31/93, “Official Gazette of Serbia and Montenegro”, No. 1/2003 – Constitutional Charter, and “Official Gazette of the RS”, No. 18/2020)
Civil Procedure Act (“Official Gazette of the RS”, Nos. 72/2011, 49/2013 – Constitutional Court decision, 74/2013 – Constitutional Court decision, 55/2014, 87/2018, 18/2020 and 10/2023 – other law)
Legal Positions:
Position of the Supreme Court from the session of the Criminal Department of the Supreme Court, Su I-7 9/2024-1 dated 25 March 2024.
Contested issues discussed at the session of representatives of the criminal departments of the Appellate Courts and the Supreme Court for harmonization of case law held on 31 January 2024.
Court Decisions:
Decision of the Supreme Court, Rev 13248/2023 dated 30 May 2024.
Decision of the Supreme Court of Cassation, Rev 4240/2021 dated 2 February 2023.
Decision of the Higher Court in Novi Sad, Gž 11829/2022 dated 19 January 2023.
Decision of the Higher Court in Novi Sad, Gž-2835/2013 dated 20 November 2013.
Judgment of the Supreme Court of Cassation, Rev 3489/2019 dated 17 June 2020, adopted at the session of the Civil Department on 7 December 2021.
Judgment of the Supreme Court of Serbia, Rev. 1456/03 dated 21 December 2006.
Judgment of the Higher Court in Požarevac, Gž 394/17 dated 10 May 2017.
Judgment of the Basic Court in Petrovac na Mlavi – Court Unit in Žagubica, P-1308/15 dated 11 May 2016.
Judgment of the Supreme Court of Serbia, Rev. 1335/05 and Sgzz. 58/05 dated 30 November 2005.
Judgment of the Supreme Court of Cassation, Rev 281/2022 dated 22 March 2023.
Decision of the Constitutional Court, Už-1119/2017 dated 13 February 2020.
Decision of the Constitutional Court, Už-7928/2019 dated 21 April 2022.
##submission.downloads##
Objavljeno
Kako citirati
Broj časopisa
Sekcija
##category.category##
Licenca
Sva prava zadržana (c) 2025 Sanja Lukavac Spasojević, Marija Stanković, Marko Stankovic
Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo 4.0 Internacionalna licenca.
