Criminal Law Response to Stalking – The Law of Serbia and the  Countries in the Region

Joko Dragojlović; Dejan Đorđević

doi:10.51738/kpolisa.2025.3r.004

Autori

Joko Dragojlović Univerzitet Privredna akademija, Novi Sad, Srbija Pravni fakultet za privredu i pravosuđe u Novom Sadu https://orcid.org/0000-0002-4713-1855
Dejan Đorđević Doktorand, Univerzitet Privredna akademija, Novi Sad, Srbija Pravni fakultet za privredu i pravosuđe u Novom Sadu https://orcid.org/0009-0008-3606-3587

DOI:

https://doi.org/10.51738/kpolisa.2025.3r.004

Ključne reči:

Krivični zakonik, međunarodni standardi, proganjanje, zastrašivanje, lična sigurnost, odgovornost, kazna

Apstrakt

Na bazi regionalnih međunarodnih standarda koji su sadržani u Konvenciji Saveta Evrope o sprečavanju i borbi protiv nasilja nad ženama i nasilja u porodici (2011.) brojna evropska krivična zakonodavstva poslednjih godina propisuju specifično krivično delo: “proganjanje” ili “uhođenje”. Radi se, zapravo, o posebnom obliku ispoljavanja krivičnog dela ugrožavanja sigurnosti, gde se na protivpravan, često nasilan način ugrožava duševni mir i spokojstvo drugog lica izazivajući kod njega nemir, nelagodnost, strah ili uznemirenost, kako kod njega lično, tako i kod njemu bliskih lica (najčešće članova porodice ili bliskih srodnika). S obzirom da ova inkriminacija ima svoj temelj u međunarodnim standardima, najčešće je ovo krivično delo u nacionalnim zakonodavstvima uređeno na sličan, blizak ili istovetan način, naravno uz uvažavanje svih specifičnosti pojedinih država, odnosno potreba njihove kriminalne politike. U ovom se radu na temelju međunarodnih standarda analiziraju pojam, karakteristike, elementi bića, oblici ispoljavanja i sadržina krivičnog dela proganjanja u pravu Srbije, odnosno u regionalnom krivičnom zakonodavstvu.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

Reference

Bjelajac, Ž., (2022). Profil nasilnika: rani znaci za detekciju [Abuser profile: early signs for detection]. Kultura polisa, 19(2), 37–54. https://doi.org/10.51738/Kpolisa2022.19.2p.37b

Bjelajac, Ž., & Filipović, A. M. (2021). Specifičnosti digitalnog nasilja i digitalnog kriminala [Specific characteristics of digital violence and digital crime]. Pravo – teorija i praksa, 38(4), 16-32. https://doi.org/10.5937/ptp2104016B

Dečković, S. (2017). Krivično-pravni aspekti krivičnog dela proganjanja [Criminal-legal aspect of the criminal offenses of harassment]. Pravne teme, 5(10), 135-144.

Delić, N. (2021). Krivično pravo – posebni deo [Criminal law – special part]. Centar za izdavaštvo i informisanje Pravnog fakulteta Univerziteta u Beogradu.

Dimovski, D. (2016). Kriminalitet proganjanja – kriminološki i krivičnopravni aspekt [Stalking: criminological and criminal law aspects]. Zbornik radova Pravnog fakulteta u Nišu, 55(72), 163-181. https://doi.org/10.5937/zrpfni1672163D

Dragojlović, J. (2025). Krivično pravo – posebni deo [Criminal law – special part]. Pravni fakultet za privredu i pravosuđe u Novom Sadu.

Državni zbor Republike Slovenije [Državni zbor]. (2006). Zakon o varstvu javnega reda in miru [Act on the Protection of Public Order and Peace ]. (Uradni list Republike Slovenije, br. 70/2006, 139/2020 i 113/2024). https://pisrs.si/pregledPredpisa?id=ZAKO3891

Državni zbor Republike Slovenije [Državni zbor]. (2008). Kazenski zakonik [Criminal Code]. (Uradni list Republike Slovenije, br. 55/2008, 66/2008, 39/2009, 91/2011, 55/2014, 6/2016, 38/2016, 27/2017 i 23/2020, 91/2020, 95/2021, 186/2021, 105/2022, 16/2023 i 107/2024). https://pisrs.si/pregledPredpisa?id=ZAKO5050

Đorđević, Đ. (2021). Proganjanje kao vid ugrožavanja prava na život [Stalking as a type of right to life endangerment]. In J. Vujačić-Perović (Eds.), Primena prava i pravna sigurnost (pp. 77-90). Kopaonička škola prirodnog prava – Slobodan Perović.

Đorđević, Đ., & Bodrožić, I. (2024). Krivično pravo – posebni deo [Criminal law – special part]. Kriminalističko-policijski univerzitet.

Đurišić, J. (2019). Krivično djelo proganjanje u krivičnom zakonodavstvu Crne Gore [Criminal offence stalking in criminal legislation of Montenegro]. Studia iuridica montenegrina, 1(2), 89-101.

Filipčić, K., & Korošec, D. (2023). Zalezovanje – člen 134a [Stalking – article 134a]. In D. Korošec et al. (Eds.), Veliki znanstveni komentar posebnega dela Kazenskega zakonika (pp. 707-717). Uradni list Republike Slovenije & Pravna fakulteta Univerze v Ljubljani.

Hrvatski sabor. (2011). Kazneni zakon [Criminal Code]. (Narodne novine Republike Hrvatske, br. 125/2011, 144/2012, 56/2015, 61/2015, 101/2017, 118/2018, 126/2019, 84/2021, 114/2022 i 114/2023 i 36/2024). https://www.zakon.hr/z/98/kazneni-zakon

Jovašević, D., Mitrović, Lj., & Ikanović, V. (2021). Komentar Krivičnog zakonika Republike Srpske [Commentary on the Criminal Code of the Republic of Srpska ]. Službeni glasnik Republike Srpske.

Jovašević, D., & Miladinović Stefanović, D. (2023). Krivično pravo – posebni deo [Criminal law – special part]. Pravni fakultet Univerziteta u Nišu.

Kovačević Lepojević, M., & Lepojević, B. (209). Žrtve sajber proganjanja u Srbiji [Victims of cyberstalking in Serbia]. Temida, 12(3), 89-108. https://doi.org/10.2298/TEM0903089K

Kovačević, M., & Maljković, M. (2016). Proganjanje – kriminološki i krivičnopravni aspekti [Stalking – criminological and criminal justice aspects]. Zbornik Instituta za kriminološka i sociološka istraživanja, 35(3), 85-98.

Marković, I. (2024). Proganjanje – između Istanbulske konvencije i implementacije u srpskom pravu [Stalking – between the Istanbul Convention and its implementation in serbian law]. In I. Krstić (Eds.), Konvencija Saveta Evrope o sprečavanju i borbi protiv nasilja nad ženama i nasilja u porodici – deset godina primene (pp. 151-168). Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu & Centar za ljudska prava.

Miladinović Stefanović, D. (2016). Prilog raspravi o kriminalizaciji proganjanja [Contribution to the discussion on the criminalization of stalking]. Zbornik radova Pravnog fakulteta u Nišu, 55(72), 143-162. https://doi.org/10.5937/zrpfni1672143M

Miladinović Stefanović, D. (2017). Istanbulska konvencija i krivičnopravna zaštita žena od nasilja u Republici Srbiji [The Istanbul Convention and criminal law protection of women against violence in the Republic of Serbia]. Zbornik radova Pravnog fakulteta u Nišu, 56(76), 231-252.

Narodna skupština Republike Srbije [Narodna skupština]. (2005). Krivični zakonik [Criminal Code]. (Službeni glasnik Republike Srbije, br. 85/2005, 88/2005, 107/2005, 72/2009, 111/2009, 121/2012, 104/2013, 108/2014, 94/2016, 35/2019 i 94/2024). https://www.paragraf.rs/propisi/krivicni-zakonik-2019.html

Narodna skupština Republike Srbije [Narodna skupština]. (2013). Zakon o potvrđivanju Konvencije Saveta Evrope o sprečavanju i borbi protiv nasilja nad ženama i nasilja u porodici [Law on the Ratification of the Council of Europe Convention on Preventing and Combating Violence against Women and Domestic Violence]. (Službeni glasnik Republike Srbije – Međunarodni ugovori, br. 12/2013). http://www.parlament.gov.rs/upload/archive/files/lat/pdf/zakoni/2013/2246-13Lat.pdf

Narodna skupština Republike Srbije [Narodna skupština]. (2016). Zakon o izmenama i dopunama Krivičnog zakonika [Act Amending and Supplementing the Criminal Code ]. (Službeni glasnik Republike Srbije, br. 94/2016).

Narodna skupština Republike Srpske [Narodna skupština]. (2017). Krivični zakonik Republike Srpske [Criminal Code of the Republic of Srpska]. (Službeni glasnik Republike Srpske, br. 64/2017, 104/2018, 15/2021 i 89/2021). https://vsts.pravosudje.ba/vstvfo/S/109/article/31772

Narodna skupština Republike Srbije [Narodna skupština]. (2018). Zakon o zaštiti podataka o ličnosti [Act on the Protection of Personal Data]. (Službeni glasnik Republike Srbije, br. 87/2018). https://www.paragraf.rs/propisi/zakon_o_zastiti_podataka_o_licnosti.html

Nikolić Ristanović, V., & Kovačević Lepojević, M. (2007). Proganjanje – pojam, karakteristike i društveni odgovori [Stalking: notion, characteristics and social responses]. Temida, 10(4), 3-12. https://doi.org/10.2298/TEM0704003N

Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine [Parlamentarna skupština BiH]. (2003). Krivični zakon Bosne i Hercegovine [Criminal Code of Bosnia and Herzegovina]. (Službeni glasnik Bosne i Hercegovine, br. 3/2003, 32/2003, 37/2003, 54/2004, 61/2004, 30/2005, 53/2006, 55/2006, 32/2007, 8/2010, 47/2014, 22/2015, 40/2015, 35/2018, 46/2021, 31/2023 i 47/2023). https://www.paragraf.ba/propisi/bih/krivicni-zakon-bosne-i-hercegovine.html

Parlament Federacije Bosne i Hercegovine [Parlament Federacije BiH]. (2003). Krivični zakon Federacije Bosne i Hercegovine [Criminal Code of the Federation of Bosnia and Herzegovina]. (Službene novine Federacije Bosne i Hercegovine, br. 36/2003, 37/2003, 21/2004, 69/2004, 18/2005, 42/2010, 76/2014, 46/2016, 75/2017, 31/2023 i 58/2025). https://www.paragraf.ba/propisi/fbih/krivicni-zakon-federacije-bosne-i-hercegovine.html

Paunović, N. (2019). Kriminalistički aspekti krivičnog dela proganjanja [Criminalistics aspects of criminal offense of stalking]. In D. Mirović (Eds.), Pravo u funkciji razvoja društva (pp. 247-264). Pravni fakultet Univerziteta u Kosovskoj Mitrovici.

Ranđelović, V. (2016). Proganjanje – pojam, karakteristike i predlozi de lege ferenda [Stalking – the term, features and proposals de lege ferenda]. Zbornik radova Pravnog fakulteta u Novom Sadu, 50(1), 233-244. https://doi.org/10.5937/zrpfns50-9976

Skupština Republike Crne Gore [Skupština Crne Gore]. (2003). Krivični zakonik Crne Gore [Criminal Code of Montenegro]. (Službeni list Republike Crne Gore, br. 70/2003, 13/2004, 47/2006, 40/2008, 25/2010, 32/2011, 64/2011, 40/2013, 56/2013, 42/2015, 58/2015, 44/2017, 49/2018, 3/2020, 26/2021, 144/2021, 145/2021, 110/2023 i 123/2024). https://www.sluzbenilist.me/propisi/6716F85F-FF3F-4BE6-A98C-E2B5316C15EA

Skupština Brčko distrikta Bosne i Hercegovine [Skupština Brčko distrikta BiH]. (2020). Krivični zakon Brčko distrikta Bosne i Hercegovine [Criminal Code of the Brčko District of Bosnia and Herzegovina]. (Službeni glasnik Brčko Distrikta Bosne i Hercegovine, br. 19/2020). https://skupstinabd.ba/index.php/ba/zakon.html?lang=ba&id=/Krivic--ni%20zakon%20Brc--ko%20Distrikta%20BiH

Sobranie na Republika Severna Makedonija [Sobranie]. (1996). Krivičen zakonik [Criminal Code]. (Služben vesnik na Republika Makedonija, br. 37/96, 80/99, 4/2002, 43/2003, 19/2004, 81/2005, 60/2006, 73/2006, 7/2008, 139/2008, 114/2009, 51/2011, 135/2011, 185/2011, 142/2012, 166/2012, 55/2013, 8272013, 14/2014, 27/2014, 28/2014, 28/2014, 41/2014, 115/2014 i 132/2014, 160/2014, 199/2014, 196/2015, 226/2015, 169/2016, 97/2017, 170/2017 i 248/2018, 36/2023 i 188/2023). http://ldbis.pravda.gov.mk/PregledNaZakon.aspx?id=64127

Solomun, M. (2023). Proganjanje – krivičnopravni aspekti [Stalking – criminal law aspects]. Godišnjak Pravnog fakulteta Univerziteta u Banjoj Luci, 45(45), 105-117. https://doi.org/10.7251/GOD2345105S

Stojanović, Z. (2017). Proganjanje – novo krivično delo u Krivičnom zakoniku Srbije [Stalking – a new criminal offence in Criminal Code of Serbia]. In Đ. Ignjatović (Eds.), Kaznena reakcija u Srbiji (pp. 1-10). Univerzitet u Beogradu – Pravni fakultet.

Stojanović, Z. (2020). Komentar Krivičnog zakonika [Commentary on the Criminal Code]. Službeni glasnik.

Turković, K., Novoselec, P., Grozdanić, V., Kurtović Mišić, A., Derenčinović, D., Bojanić, I., Munivrana Vajda, M., Mrčela, M., Nola, S., Roksandić Vidlička, S., Tripalo, D., & Maršavelski, A. (2013). Komentar Kaznenog zakona [Commentary on the Criminal Code]. Narodne novine.

Vilić, V. (2012). Proganjanje putem interneta – ko su izvršioci i žrtve? [Cyber stalking – who are the stalkers and who are the victims?]. Godišnjak Pravnog fakulteta u Istočnom Sarajevu, 3(2), 123-143. https://doi.org/10.7251/GPFIS1302123V

Vuković, I. (2018). Proganjanje kao krivično delo [Stalking as a crime]. In Đ. Ignjatović (Eds.), Kaznena reakcija u Srbiji (pp. 166-193). Univerzitet u Beogradu – Pravni fakultet.

Žuran, P. (2021). Zalezovanje kot novo kaznivo dejanje [Stalking as a brand new tipe of crime]. [Magistarsko delo, Univerza v Mariboru: Pravna fakulteta].