Krivičnoprocesni i forenzički aspekti uviđaja
DOI:
https://doi.org/10.51738/kpolisa.2025.3r.002Ključne reči:
uviđaj, krivični postupak, forenzika, rekonstrukcija, forenzički eksperiment, Srbija, Hrvatska, Bosna i HercegovinaApstrakt
Uviđaj je dokazna radnja koja se preduzima kada je neposredno opažanje od strane procesnih organa neophodno radi utvrđivanja ili potvrđivanja određene činjenice u postupku. Uviđaj predstavlja krivičnoprocesnu radnju koja se sprovodi u skladu sa utvrđenim principima kriminalistike. U radu će biti predstavljeni ključni aspekti koji prožimaju najpre krivičnoprocesnu, a zatim i kriminalističku delatnost prilikom vršenja uviđaja. Krivičnoprocesna načela određuju pravni okvir i uslove pod kojima subjekti koji sprovode uviđaj mogu primenjivati određene kriminalističko taktičke i tehničke metode. Aspekti uviđaja u procesnom smislu najčešće se odnose na neposredno opažanje, dok kriminalistička obrada obuhvata i propisane kriminalističke mere i radnje neophodne za utvrđivanje činjenica. Cilj rada jeste da se prikažu ključni aspekti uviđaja u Republici Srbiji, kao i važeća zakonska rešenja u državama regiona (Bosna i Hercegovina i Hrvatska), sa posebnim osvrtom na sličnosti i razlike u pogledu rekonstrukcije i forenzičkog eksperimenta. Dokazna vrednost uviđaja kao dokaznog sredstva je izuzetno velika. Cilj ove dokazne radnje jeste otkrivanje i prikupljanje dokaza o postojanju krivičnog dela, potvrđivanje činjenica i informacija, pronalaženje tragova o bitnim činjenicama u vezi sa krivičnim delom i krivičnom odgovornošću okrivljenog, kao i proveravanje verodos tojnosti drugih dokaza. Stoga je od izuzetne važnosti da se uviđaj, kao hitna radnja, sprovede blagovremeno i stručno.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
Reference
Filipić, G. R. (2017). Uviđaj u krivično procesnom pravu BiH (Doktorska disertacija, Pravni fakultet,
Univerzitet u Nišu) [Investigation into the Criminal Procedure Law of BiH (Doctoral dissertation,
Faculty of Law, University of Niš)]. Niš, pp. 30–63. https://www.prafak.ni.ac.rs/files/disertacije/dis
goran-filipic.pdf
Halilović, H., & Korajlić, N. (2013). Prilozi raspravi o pravnoj prirodi rekonstrukcije događaja u teoriji
krivičnog procesnog prava [Contributions to the discussion on the legal nature of event
reconstruction in the theory of criminal procedural law]. NBP. Nauka, bezbednost, policija, 18(1),
–80.
Hrvatski Sabor [Croatian parliament] (2025). Zakon o kaznenom postupku [Criminal Procedure Code].
Narodne novine, br. 152/2008, 76/2009, 80/2011, 91/2012, 143/2012, 56/2013, 145/2013,
/2014, 70/2017, 126/2019, 130/2020, 80/2022, 36/2024 i 72/2025. Zagreb, Art. 304–306.
https://informator.hr/zakoni/9630-zakon-o-kaznenom-postupku
Jakovljević, M. (2015). Krivično procesno pravo: dokazivanje u krivičnom postupku [Criminal procedural
law: evidence in criminal proceedings]. Beograd: Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu.
Kiurski, J. (2014). Značaj uviđaja kao dokazne radnje za istragu [The importance of the crime scene
investigation as an evidentiary measure for the investigation]. U: Tužilačka istraga – regionalna
krivičnoprocesna zakonodavstva i iskustva u primeni (Jovanović, I., & Petrović Jovanović, A. ur.),
Beograd: Misija OEBS-a u Srbiji, 197-206.
Kiurski, J., Vujanović Porubović, L., Savić, S., Stošić, J., Vučetić Dragović, A., Radomirović, A. &
Radosavljević Stevanović, N. (2018). Priručnik za uviđaj [Crime scene investigation manual].
Beograd: Misija OEBS-a u Srbiji.
Kovačević, M. (2019). Kriminalistička metodika [Criminalistic methodology]. Novi Sad: Pravni fakultet za privredu i pravosuđe.
Korać, P. (2019). Eksperiment i rekonstrukcija u krivičnom postupku [Experiment and reconstruction in criminal proceedings]. Sarajevo: Pravni institut.
Krivokapić, V. (2005). Kriminalistička taktika [Forensic tactics]. Beograd: Policijska akademija, p. 475.
Krstić, I. (2020). Uviđaj (Master rad, Pravni fakultet, Univerzitet u Nišu) [Crime scene investigation Master's thesis, Faculty of Law, University of Niš). Univerzitet u Nišu, Niš, pp. 6–14. https://www.prafak.ni.ac.rs/files/master-radovi/1.ZMR_Iva_Krstic.pdf
Lepir, M. (2010). Značaj uviđaja kao kriminalističke radnje u krivičnom procesnom pravu [The importance of crime scene investigation as a criminal act in criminal procedural law]. Godišnjak Pravnog fakulteta Univerziteta u Banjoj Luci, 397-408.
Matijašević, J. (2016). Krivično procesno pravo, opšti deo [Criminal procedural law, general part]. Novi Sad: Pravni fakultet za privredu i pravosuđe.
Matijašević, J. & Zarubica, S. (2020). The types and conditions of the application of special evidentiary procedures and preventive security measures employed by security agencies. Pravo – teorija i praksa, 37(4), 26-41. DOI 10.5937/ptp2004026M
Matijašević, J. (2024). Krivično procesno pravo, opšti deo. Drugo izmenjeno i dopunjeno izdanje [Criminal Procedure Law, General Part. Second Revised and Amended Edition]. Novi Sad: Pravni fakultet za privredu i pravosuđe
Mašković, Lj. (2013). Kriminalistička tehnika, VI deo, Kriminalističko-forenzička obrada mesta kriminalnog događaja [Forensic Techniques, Part VI, Forensic Processing of Crime Scenes]. Beograd. Kriminalističko-policijska akademija.
Misija OEBS-a u Srbiji. (2018). Priručnik za uviđaj [Crime scene investigation manual]. Beograd, p. 9. https://www.osce.org/files/f/documents/a/f/443860.pdf
Narodna skupština Republike Srbije [National Assembly of the Republic of Serbia] (2021). Zakonik o krivičnom postupku Republike Srbije [Criminal Procedure Code of the Republic of Serbia]. Službeni glasnik RS, br. 72/2011, 101/2011, 121/2012, 32/2013, 45/2013, 55/2014, 35/2019, 27/2021 – odluka US i 62/2021 – odluka US, Art. 133–136; 232-235. https://www.paragraf.rs/propisi/zakonik_o_krivicnom_postupku.html
Parlamentarna skupština BiH [Parliamentary Assembly of Bosnia and Herzegovina] (2018). Zakon o krivičnom postupku Federacije Bosne i Hercegovine [Criminal Procedure Code of the Federation of Bosnia and Herzegovina]. Službeni glasnik BiH, br. 3/2003, 32/2003 – ispr, 36/2003, 26/2004, 63/2004, 13/2005, 48/2005, 46/2006, 29/2007, 53/2007, 58/2008, 12/2009, 16/2009, 53/2009 – dr. zakon, 93/2009, 72/2013 i 65/2018. Sarajevo, Art. 106, 157. https://www.paragraf.ba/propisi/bih/zakon-o-krivicnom-postupku-bosne-i-hercegovine.html
Pravnik. (2019). Rekonstrukcija i kriminalistički eksperiment [Reconstruction and forensic experiment]. Pravnik. https://studentius.wordpress.com/2019/05/04/rekonstrukcija-i-kriminalisticki-eksperiment/
Stanković, L. (2018). Metode dokazivanja u modernom krivičnom postupku [Methods of proof in modern criminal proceedings]. Beograd: Akademska knjiga.
Škulić, M. (1998). Uviđaj i kriminalističke verzije – verzije i uviđaj u krivičnom postupku [Crime scene investigation and forensic versions – versions and crime scene investigation in criminal proceedings]. Beograd: Pravni fakultet.
Škulić, M. & Aleksić, Ž. (2007). Kriminalistika [Forensic science]. Beograd: Pravni fakultet.
Vasović, V. (2017). Kriminalistička taktika i metodika [Forensic tactics and methodology]. Beograd: Kriminalističko-policijski univerzitet.
Vasiljević, T. & Grubač, M. (2002). Komentar Zakonika o krivičnom postupku [Commentary on the Criminal Procedure Code]. Beograd: Službeni glasnik.
Vasiljević, T. & Grubač, M. (2003). Komentar Zakona o krivičnom postupku [Commentary on the Criminal Procedure Code]. Beograd: Službeni glasnik Republike Srbije.
Vukić, D. (2020). Kriminalističko-tehničke metode u krivičnom postupku [Forensic and technical methods in criminal proceedings]. Zagreb: Pravni fakultet Sveučilišta u Zagrebu.
##submission.downloads##
Objavljeno
Kako citirati
Broj časopisa
Sekcija
##category.category##
Licenca
Sva prava zadržana (c) 2025 Jelena Matijašević, Nenad Bingulac, Milica Lešanović
Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo 4.0 Internacionalna licenca.
